Türkiye’de genç işsizliği son yıllarda hem ekonomik koşullar hem de iş gücü piyasasındaki yapısal sorunlarla birlikte yeniden gündemin üst sıralarına taşındı. TÜİK’in güncel verilerine göre 15–24 yaş arası genç nüfusta işsizlik oranı geçtiğimiz yıl yüzde tahmini 17–19 bandında seyretti. Bu oran, pandemi döneminde ulaşılan yüksek seviyelerin altında olsa da hâlâ birçok genç için istikrarlı bir iş bulmanın zor olduğunu gösteriyor.
Uzmanlar, genç işsizliğinin artışında eğitim-istihdam uyumsuzluğu, deneyim şartı, bölgesel ekonomik eşitsizlikler ve kayıt dışı çalışma oranlarının yüksekliği gibi faktörlerin etkili olduğuna dikkat çekiyor. Üniversite mezunları arasında dahi iş bulma süresinin uzaması, gençlerin gelecek planları üzerinde belirsizlik yaratıyor.
Verilere göre son beş yılda nasıl bir değişim oldu?
Genç işsizlik oranı 2019–2021 yılları arasında ekonomik daralma ve pandemi etkisiyle yükseliş göstermiş, 2022 itibarıyla kademeli bir düşüş trendine girmişti. Ancak 2023 ve 2024’te ekonomik dalgalanmalar, yüksek enflasyon ve iş gücü piyasasındaki daralmalar bu iyileşmeyi sınırladı. Son açıklanan verilere göre genç işsizliği tekrar yükselme eğilimi gösterirken, özellikle ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin (NEET) oranının artması dikkat çekiyor.
Gençlerin beklentisi: güvenli iş ve adil fırsat
Gençlerle yapılan saha araştırmaları, yeni mezunların öncelikle güvenceli çalışma koşulları, adil ücret, uzaktan çalışma imkânı ve kariyer gelişimi fırsatlarını önemsediğini ortaya koyuyor. Çalışma ekonomisi uzmanları, genç işsizliği sorununu çözmek için nitelikli eğitim programlarının artırılması, staj ve işbaşı eğitimlerinin güçlendirilmesi ve genç girişimciliğine daha fazla destek verilmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye’de genç işsizliğinin yönü, önümüzdeki dönemde uygulanacak ekonomik politikalar ve istihdam destek paketleriyle şekillenecek. Ancak mevcut tablo, gençlerin istihdamda karşılaştığı zorlukların hâlâ kritik bir gündem maddesi olduğunu gösteriyor.